Saten alçı, boyadan önce duvara ve tavana ince bir kat olarak çekilen, ince taneli son kat alçısıdır. Ustalar ona saten perdah alçısı da der. Görevi sıvadaki pürüzleri, mala izlerini ve küçük bozuklukları kapatıp boyaya düzgün bir zemin hazırlamaktır. Derin oyukları ve çukurları ise kaba alçı doldurur.
Örneğin Dalsan, Satentek adlı ürününün teknik föyünde bu malzemeyi boyanın altına gelen son kat perdah alçısı olarak tanımlıyor ve ince uygulanan alçılar sınıfında gösteriyor. Aynı üreticinin uygulama kılavuzu, saten alçı dolgu malzemesi gibi kullanıldığında çatlayabileceğini yazıyor.
Saten alçı, kaba alçı ve macun arasındaki fark
Saten alçı, kaba alçı ve macun duvarı farklı kalınlıkta ve farklı amaçla düzeltir. Üçü birbirinin yerine kullanılmaz.
| Malzeme | Ne işe yarar | Nasıl sürülür | Ne zaman seçilir |
|---|---|---|---|
| Kaba (sıva) alçı | Çukur, oyuk, derin çatlak ve eğrilikleri doldurur | Kalın katman halinde, mala ve mastarla | Duvar dalgalıysa ya da büyük tamir varsa, saten alçıdan önce |
| Saten alçı | Yüzeyi pürüzsüzleştirir, mala izlerini kapatır | Bütün yüzeye ince kat, çelik malayla | Duvarın tamamı boyaya hazırlanacaksa, en üst kat olarak |
| Hazır macun | Çivi deliği, küçük darbe ve ince çatlak gibi tek tek kusurları kapatır | Spatulayla yalnız kusurlu yere | Duvar genelde düzgünse ve birkaç küçük kusur varsa |
Kısacası kaba alçı derinliği, saten alçı yüzeyi, macun da tek tek noktaları düzeltir. Kalın bir çukuru saten alçıyla doldurmaya çalışırsanız katman çatlar. Düzgün bir duvara baştan sona kaba alçı çekmek de gereksiz iş ve malzeme demektir.
Saten alçı hangi duvara gerekir
Saten alçı, boyanın tek başına gizleyemeyeceği yüzey bozukluğu olan duvarlarda gerekir. Keşifte duvara yandan ışık tutarak bakarız, çünkü dalga ve mala izleri en net bu açıdan görünür.
- Yeni sıvanmış duvarlar. Sıva duvarı düzler, boyaya hazır pürüzsüz yüzeyi saten alçı verir.
- Yıllar içinde çivi, dübel ve rötuşla dolmuş, yer yer yamalı eski duvarlar.
- Kabaran boyası kazındıktan sonra kenarlarında basamak kalan duvarlar.
- İpek mat ya da saten gibi ışıltılı boya düşünülen ve gün boyu yan ışık alan duvarlar. Boyanın parlaklığı arttıkça duvardaki her dalga daha belirgin olur.
Duvar sağlamsa ve yalnızca birkaç çivi deliği varsa bütün yüzeye saten alçı çekmeye gerek yoktur, macunla rötuş yeter. Duvarda rutubet, küf ya da tuzlanma varsa önce nemin kaynağı çözülür, ıslak bir duvara çekilen alçı kalıcı olmaz. Bu durumu küflü ve rutubetli duvar rehberinde anlattık.
Saten alçı uygulama sırası
Saten alçı, duvar tamirinden sonra ve astardan önce gelir. Bir duvarda sıra genelde aşağıdaki gibidir.
- Zemin, kapılar, prizler ve eşyalar naylon ve bantla örtülür. Dalsan'ın kılavuzu, alçının tozumasına yol açabilecek hava akımını kesmek için pencere ve kapı gibi açıklıkların da naylonla kapatılmasını öneriyor. Bu, uygulama sırasındaki hava akımı içindir. Ortam fazla nemliyse ve alçı terliyorsa aynı kılavuz havalandırmayı öneriyor.
- Kabaran boya ve gevşek sıva sağlam yüzeye kadar kazınır. Derin çatlak ve oyuklar önce kaba alçıyla doldurulur. Çatlağın türüne göre nasıl kapatıldığını duvar çatlağı rehberinde anlattık.
- Duvarın tozu ve alçının tutunmasını engelleyecek kalıntılar fırçayla alınır. Çok kuru ve sıcak yüzeyler uygulamadan önce ıslatılır.
- Temiz bir kaba önce su konur, saten alçı suyun üzerine serpilir. Birkaç dakika beklenir, sonra harç topak kalmayacak şekilde macun kıvamına gelene kadar karıştırılır. Karışıma sonradan su ya da alçı eklenmez.
- Alçı çelik malayla duvara ince bir kat olarak sıyrılır, mala kalınlık bırakacak iz yapmamalıdır. Çoğu duvarda ilk kattan kalan izleri kapatmak için ikinci ince bir kat çekilir.
- Alçı tamamen kuruyunca ince zımparayla düzeltilir ve tozu iyice alınır. Zımpara tozunu solumayın, toz maskesi ve gözlük takın. İngiltere iş sağlığı kurumu HSE, alçı derzi zımparasında tozu kaynağında çeken emişli alet kullanılmasını öneriyor.
- Astar sürülür, ardından iki kat boya gelir.
Saten alçının çalışma süresi kısadır. Dalsan'ın föyü, karıştırılan harcın yaklaşık bir saat kullanılabildiğini, yaklaşık 130 dakikada donduğunu ve ortam sıcaklığının en az +5°C olması gerektiğini yazıyor. Bu yüzden duvar bölüm bölüm, küçük karışımlarla çalışılır. Süreler ürüne, su sıcaklığına ve ortama göre değişir, kesin değer kullanılan ürünün teknik föyündedir.
Saten alçı ne zaman kurur, boyaya ne zaman geçilir
Saten alçının üzerine, alçı tamamen kuruduktan sonra astar ve boya sürülür. Alçının donması saatler içinde olur ama donmuş alçı henüz kurumuş değildir. Dalsan'ın kılavuzu, kurumayı beklemeden boyanan saten alçı yüzeyinde kabarma olacağını yazıyor ve bunun için bir gün sayısı vermiyor. Kuruma odanın sıcaklığına, nemine, havalandırmasına ve katın kalınlığına bağlıdır. Ustaların pratikte baktığı işaret, alçının her yerde aynı açık tona dönmesi ve dokununca serinlik vermemesidir.
Kuruyan alçı ince zımparayla düzeltilir ve tozu alınır. Aynı kılavuz, tozuyan bir saten alçı yüzeyinin boyayı fazla emebileceğini belirtiyor. Ardından alçı yüzeye uygun astar gelir. Filli Boya'nın alçı yüzey astarının föyüne göre bu tür astar alçının emiciliğini keser, boyanın erken kurumasını önler ve boya sarfiyatını azaltır. Astarın hangi duvarda şart olduğunu ve astardan sonra ne kadar beklendiğini duvar çatlağı rehberinin astar bölümünde, boyanın kat aralarını ve kokusunu boya kuruma rehberinde anlattık.
Saten alçı için örnek hesap
Ne kadar saten alçı gideceğini kabaca hesaplamak için sitemizdeki boya hesaplayıcının yüzey varsayımını kullanabilirsiniz. Aşağıdaki örnek yaklaşıktır.
- Oda tabanı 12 m² olsun. Hesaplayıcı duvar alanını taban alanının 2,7 katı sayar. 12 × 2,7 = yaklaşık 32 m² duvar eder.
- Tavan da çekilecekse 12 m² eklenir. Toplam yaklaşık 44 m² olur.
- Dalsan'ın föyüne göre saten alçı her 1 mm kalınlık için metrekareye yaklaşık 1 kg gider. Ortalama 1 mm kalınlık kabul edilirse 44 m² için yaklaşık 44 kg saten alçı gerekir.
- Bu, 25 kg'lık torbayla iki torba eder.
Bu hesapta kapı ve pencere boşlukları düşülmedi. Düzgün bir duvarda kat daha ince, bozuk bir duvarda daha kalın olur, sarfiyat da ürüne göre değişir. Kesin miktar ürünün teknik föyünden ve duvarın yerinde ölçülmesinden çıkar. Aynı oda için kaç litre boya gerektiğini oda başına boya hesabı rehberinde gösterdik.
Saten alçı maliyetini belirleyen etkenler
Saten alçı maliyetini metrekareden çok duvarın durumu belirler. Aynı büyüklükteki iki odadan biri tek kat saten alçıyla hazır hâle gelirken öteki önce kaba alçı isteyebilir.
- Duvarın düzgünlüğü ve kaba alçı gerekip gerekmediği
- Kat sayısı ve zımpara işçiliği
- Tavanın da yapılıp yapılmayacağı
- Köşe, niş, kemer ve pervaz sayısı
- Evin boş ya da eşyalı olması ve koruma işi
- Seçilen astar ve boya
Ev tipine göre örnek tutarları ve hesaplayıcıyı boya badana fiyatları sayfasında bulabilirsiniz. Kesin teklif için duvarların durumunu yerinde görmemiz gerekir.
Sık sorulanlar
Saten alçı kaç kat çekilir
Çoğu duvarda iki ince kat yeterli olur. İlk kat yüzeyi kapatır, ikinci kat izleri alır. Bozuk bir duvarda önce kaba alçıyla düzeltme yapılır, çukur saten alçının kat sayısı artırılarak doldurulmaz.
Saten alçının üstüne doğrudan boya yapılır mı
Önerilmez. Saten alçı emici bir yüzeydir, astarsız sürülen boyayı hızla çeker. Boya erken kurur ve daha çok boya harcanır. Bu yüzden alçının üzerine önce alçı yüzeye uygun astar sürülür.
Banyo ve mutfakta saten alçı kullanılır mı
Kullanılabilir, ama ürün seçimi önemlidir. Dalsan kendi saten alçısının nemin yüksek olduğu ortamlarda da kullanılabildiğini yazıyor. Nemli ortama uygun olması alçının suya dayanıklı olduğu anlamına gelmez. Duş çevresi gibi doğrudan su alan yerlerde alçı ve boya su yalıtımının yerini tutmaz, buralarda su yalıtımı ve uygun kaplama gerekir. Ayrıntısı mutfak ve banyo boyası yazısında.
Duvarlarınızın saten alçı isteyip istemediğinden emin değilseniz birkaç fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ilk bilgiyi oradan verelim. Kesin karar ve teklif için yerinde keşif yapıyoruz. İç cephe boyama hizmetimizde alçı, zımpara ve astar hazırlığı işin parçasıdır. Teklif için teklif formunu kullanabilirsiniz.
