Duvar çatlağı boyadan önce türüne göre kapatılır. Kılcal çatlak biraz açılıp tozu alındıktan sonra esnek dolgu, macun ya da alçıyla doldurulur. Sıvaya inen derin çatlak V biçiminde açılıp temizlenir ve tamir harcı ya da kaba alçıyla kapatılır. Dolgu kuruyunca zımpara, toz alma ve astar gelir, boya en son sürülür.
Çapraz uzanan, zamanla genişleyen ya da kolon ve kiriş üzerinde görülen bir çatlak ise boyacının değil inşaat mühendisinin konusudur. Böyle bir çatlağı alçı ve boyayla örtmek onu yalnızca bir süre gizler.
Duvar çatlağının türü nasıl anlaşılır
Duvar çatlağının türü, çatlağın inceliğine, yönüne ve hangi katmana kadar indiğine bakılarak anlaşılır. Çatlağın kenarını bir spatulayla biraz kazımak, çatlağın hangi katmana indiğini gösterir. Çatlak boya ve alçı katmanında kalıyorsa yüzeyseldir, sıvanın içine doğru sürüyorsa daha derindir. Kazımak çatlağın yapısal olup olmadığını kesinleştirmez, bunun için aşağıdaki işaretlere bakılır.
| Çatlak türü | Nasıl görünür | Sık görülen nedeni | Ne yapılır |
|---|---|---|---|
| Kılcal çatlak | Saç teli inceliğinde, bazen ağ gibi dağılmış | Boya ve alçı katmanının ısıyla genleşip büzülmesi, önceki kat kurumadan atılan yeni kat | Hafifçe açılır, esnek dolgu, macun ya da alçıyla kapatılır |
| Sıva çatlağı | Daha uzun ve belirgin, kazıyınca sıvanın içinde sürüyor | Sıvanın kururken çekmesi, sıva ve alçı işçiliği | V biçiminde açılır, temizlenir, tamir harcı ya da kaba alçıyla doldurulur |
| Alçı levha derz çatlağı | Levhaların birleştiği çizgi boyunca düz | Birleşim yerindeki derz bandının ve dolgunun yetersiz kalması | Derz açılır, bant ve derz dolgusuyla yeniden kapatılır |
| Kapı ve pencere köşesi çatlağı | Doğrama köşesinden başlayan kısa çatlak | Doğrama çevresindeki hareket | Kısa ve durağansa esnek dolguyla kapatılır. Çapraz ilerliyor, büyüyor ya da doğramayı sıkıştırıyorsa önce mühendis görüşü alınır |
| Yapısal olabilecek çatlak | Çapraz, basamak biçiminde ya da genişleyen, kolon ve kiriş üzerinde | Taşıyıcı sistemde ya da zeminde hareket | Boya ertelenir, inşaat mühendisi görüşü alınır |
Filli Boya'nın çatlak rehberi de kılcal çatlakların çoğunlukla ısı farkıyla oluşan genleşme ve büzülmeden, zayıf alçı işçiliğinden ve kurumamış sıvaya boya sürülmesinden kaynaklandığını, bu çatlakların en çok kapı ve pencere çevresinde görüldüğünü yazıyor.
Yapısal çatlakta önce mühendis görüşü gerekir
Yapısal olabilecek bir duvar çatlağında boyadan önce bir inşaat mühendisinin yerinde bakması gerekir. Boyacı olarak biz çatlağı kapatabiliriz ama nedenini ortadan kaldıramayız. Aşağıdaki işaretlerden biri varsa işi bekletip önce bu görüşü almanızı öneririz.
- Çatlak kolon, kiriş ya da tavan döşemesinin üzerinde
- Duvarda çapraz ya da merdiven basamağı gibi kırık bir çizgi izliyor
- Haftalar ve aylar içinde uzuyor ya da genişliyor
- Aynı dönemde kapı ve pencereler sıkışmaya başlamış
- Çatlağa hafifçe vurulduğunda duvardan parça kopuyor
Bu işaretler tek başına binanın tehlikeli olduğunu göstermez, değerlendirmeyi yerinde bir uzman yapar. Depremden sonra beliren çatlaklarda da aynı yol izlenir. Mühendis çatlağın yalnızca sıvada olduğunu söylerse tamir ve boya olağan sırasıyla yapılır.
Duvar çatlağı hangi malzemeyle kapatılır
Duvar çatlağını kapatacak malzeme, çatlağın derinliğine, hareket edip etmediğine ve duvarın iç ya da dış cephede olmasına göre seçilir.
- Esnek akrilik dolgu (mastik). Kapı ve pencere çevresi gibi hareket eden yerlerdeki ince çatlaklar içindir. Filli Boya'nın rehberi, dolgunun esnek olmasının çatlağın yeniden açılma riskini azalttığını yazıyor. Üzerine boya sürülecekse ambalajında boyanabilir yazan ürün seçilir.
- Macun ya da saten alçı. Yalnız boya ve alçı katmanındaki kılcal çatlaklar ve küçük delikler için yeterlidir. Bu ikisinin farkını saten alçı rehberinde anlattık.
- Kaba (sıva) alçısı. İç duvarda sıvaya inen derin çatlaklar ve oyuklar içindir, üzeri sonra saten alçıyla düzeltilir.
- Çimento esaslı tamir harcı. Dış cephede ve beton yüzeylerde kullanılır. Örneğin Filli Boya'nın Stako tamir harcının föyü, 5 mm'den derin çatlağın V biçiminde açılıp ıslak fırçayla nemlendirilmesini ve yüzeyi güçlendirmek için donatı filesi kullanılmasını istiyor. Aynı föy +25 °C üstünde tamir yerinin 3 gün boyunca sabah ve akşam tazyiksiz suyla nemlendirilmesini, uygulamanın en az 48 saat yağmurdan ve dondan korunmasını yazıyor.
Yalnız boyayla kapatılan çatlak kısa sürede yeniden görünür. Boya çatlağı doldurmaz, yalnızca üstünü örter.
Boyadan önce duvar çatlağı adım adım nasıl kapatılır
- Duvarda nem, küf ya da tuzlanma varsa önce kaynağına bakılır, ıslak duvardaki çatlakta dolgu tutmaz. Bu durumda küflü ve rutubetli duvar rehberindeki sıra izlenir.
- Zemin, eşya ve prizler naylon ve bantla korunur.
- Çatlak bir spatula ya da kazıyıcıyla hafifçe genişletilir, derin çatlaklar V biçiminde açılır ve gevşek parçalar sökülür. Kazırken ve zımparalarken toz maskesi ile gözlük, çimento esaslı harçla çalışırken eldiven kullanın.
- Çatlağın içi fırçayla temizlenip tozu alınır. Çimento esaslı harç kullanılacaksa içi, üreticinin föyünde yazdığı gibi nemlendirilir.
- Dolgu spatulayla çatlağın içine bastırılarak doldurulur. Çok derin bir çatlak tek seferde değil, kuruyan katın üzerine yeni katlarla doldurulur.
- Dolgu, ürün föyündeki süre kadar kurutulur. Hızlı kuruyan hazır dolgularda bu süre kısadır, alçı ve çimento esaslı malzemelerde uzar.
- Tamir yeri ince zımparayla duvar yüzeyine eşitlenir, tozu nemli bezle alınır.
- Tamir yerlerine ve gerekiyorsa bütün duvara astar sürülür, ardından iki kat boya uygulanır.
Boyadan önce astar gerekli mi
Çatlak tamiri yapılmış, alçı ya da macun sürülmüş bir duvarda boyadan önce astar gerekir. Tamir yerleri duvarın geri kalanından farklı emer. Astarsız boyanan duvarda bu yerler boyayı hızla çeker, boya erken kurur ve sarfiyat artar. Filli Boya'nın alçı yüzey astarının föyü, zımparadan sonra tozun hafif nemli bezle alınmasını ve boyaya astardan 4 ile 6 saat sonra geçilmesini söylüyor. Bu süre 20°C ve %65 bağıl nem içindir, soğuk ve nemli havada uzar. Başka bir astarda süre farklı olabilir, kullanılan ürünün föyüne bakılır.
Astar şu durumlarda da gerekir.
- Yağlı boyalı duvar. Su bazlı boya yağlı boyaya doğrudan tutunmaz, araya geçiş astarı girer. Ayrıntıyı yağlı boya üzerine su bazlı boya rehberinde anlattık.
- Koyu renkten açık renge geçiş. DYO'nun geçiş astarı föyü ürünü renk geçişlerinde de öneriyor ve boya sarfiyatını azalttığını yazıyor.
- Yeni sıva ve eski badana. Filli Boya'nın bir iç cephe boyasının föyü, yeni sıvalı yüzeyde 28 günlük priz süresinin beklenmesini, kireç ve badana gibi tozuyan katmanların tamamen kazınmasını ve ardından astar sürülmesini istiyor.
Sağlam, temiz, su bazlı boyalı ve aynı tonda yenilenecek bir duvar ise tartışmalı bir durumdur. Bazı ustalar böyle bir duvara astarsız iki kat boya sürer. Ancak aynı föy, eski boyalı yüzeylerin de tamamına hafif zımpara yapılıp astar sürülmesini istiyor. Boyanın üreticinin öngördüğü gibi tutması için föye uymak daha güvenlidir. Hangisinin gerektiğine keşifte duvara bakarak birlikte karar veririz.
Sık sorulanlar
Duvar çatlağı kapatıldıktan ne kadar sonra boya yapılır
Dolgunun türüne göre değişir. Filli Boya'nın rehberindeki örnekte küçük bir delik hızlı kuruyan hazır bir dolguyla kapatılıyor ve yaklaşık 30 dakika sonra hafif zımpara yapılıyor. Bu süre o ürüne ve küçük deliğe özgüdür. Alçı ve çimento esaslı harçlar daha uzun kurur, kesin süre ürünün föyündedir. Astar sürüldüyse boyadan önce astarın da kuruması beklenir.
Kapattığım çatlak neden yeniden açıldı
En sık nedenler, hareket eden bir çatlakta esnek olmayan dolgu kullanılması, dolgu ya da alçı kurumadan boyanması ve çatlağın açılmadan yalnızca üstünün sıvanmasıdır. Aynı yerde tekrar tekrar açılan çatlak, duvarda süren bir hareketin işareti olabilir. Bu durumda yukarıdaki yapısal çatlak işaretlerine bakın, gerekiyorsa mühendis görüşü alın.
Dış cephedeki çatlak da aynı yöntemle mi kapatılır
Yöntem benzer, malzeme farklıdır. Dış cephede yağmura ve güneşe dayanıklı, çimento esaslı ya da dış cepheye uygun esnek ürünler kullanılır. Dış cephe işlerini dış cephe boyama sayfamızda anlattık.
Duvarınızdaki çatlağın türünden emin değilseniz, çatlağın yakından ve uzaktan çekilmiş birer fotoğrafını WhatsApp'tan gönderebilirsiniz. Yapısal bir şüphe görürsek bunu açıkça söyler, önce mühendis görüşü almanızı öneririz. Tamir ve boyayı birlikte planlamak için iç cephe boyama hizmetimize bakabilir ya da teklif isteyebilirsiniz.
