Mutfak ve banyo için su bazlı, silinebilir ve neme dayanıklı bir iç cephe boyası seçilir. Mutfakta yağ lekesine ve sık silmeye dayanması, banyoda buhara dayanması ve küfe karşı katkılı olması öne çıkar. Parlaklıkta tam mat yerine ipek mat ya da saten görünüm daha kolay temizlenir.
Mutfak ve banyo duvarını ne yıpratır
Mutfak duvarını en çok yağlı buhar ve sık silme, banyo duvarını ise duş buharı ve yoğuşma yıpratır. Salonda yıllarca dayanan bir boya bu iki odada daha çabuk lekelenir, kabarır ya da silindikçe matlaşır. Boyayı seçerken duvarın hangi bölümünün neyle karşılaştığına bakmak işi kolaylaştırır.
| Yer | Duvarı zorlayan | Boyada aranan |
|---|---|---|
| Mutfakta tezgah üstü ve ocak çevresi | Yağ sıçraması, ısı, sık silme | Yüksek silinebilirlik, mümkünse seramik ya da cam panel |
| Mutfakta öteki duvarlar ve tavan | Yağlı buharın bıraktığı ince tabaka | Silinebilir, leke tutmayan boya |
| Banyo tavanı | Sıcak buharın soğuk tavanda yoğuşması | Küfe karşı katkılı, neme dayanıklı boya |
| Banyoda seramik üstü duvar | Buhar ve su sıçraması | Küfe karşı katkılı ve silinebilir boya |
| Duş içi ve küvet arkası | Doğrudan su | Boya uygun değildir. Seramiğin altında su yalıtımı gerekir, seramik bu yalıtımı tamamlar |
Silinebilir boya ne demek, föyde neye bakılır
Silinebilir boya, kuruduktan sonra nemli bezle tekrar tekrar silindiğinde rengini ve dokusunu kaybetmeyen boyadır. Silmeye ve ovmaya ne kadar dayandığını teknik föydeki yaş aşınma (yaş silinme) sınıfı gösterir. Avrupa standardı EN 13300 iç duvar boyalarını bu dayanıma göre 1 ile 5 arası sınıfa ayırır, 1 en dayanıklı sınıftır (boya üreticisi Brillux'un açıklaması). Lekenin ne kadar kolay çıktığı ise ayrı bir özelliktir. Aynı açıklamaya göre yaş aşınma sınıfı 3, 4 ya da 5 olan bir boya temizlenebilir diye sunulamaz. Mutfak ve banyo için sınıfı düşük numaralı bir ürün aranır.
Türkiye'de satılan her boyanın föyünde sınıf numarası yazmaz. Bazı föylerde bunun yerine "tam silinebilir" ve "yıkanabilir" ifadeleriyle kullanım alanları geçer. Örneğin küf riski olan yerler için satılan silikonlu bir iç cephe boyasının teknik föyü kullanım alanı olarak mutfak, yemekhane ve banyoyu sayar, ürünü antibakteriyel ve ipeksi mat diye tanımlar. Föyde mutfak ya da banyo yazmıyorsa ve silinebilirlik bilgisi yoksa o ürün bu iki oda için ilk seçim olmamalıdır. Silikonlu boyanın plastik boyadan farkını silikonlu boya yazımızda anlattık.
Mutfak ve banyoda hangi parlaklık seçilir
Mutfak ve banyoda tam mat yerine ipek mat, saten ya da yarı mat bir boya daha kolay temizlenir, ama parlaklık arttıkça duvardaki pürüzler de daha çok görünür. EN 13300 parlaklığı dört sınıfta toplar. Bunlar parlak, orta parlak (ipek parlak ya da ipek mat), mat ve tam mattır.
- Tam mat duvardaki kusurları en çok gizler, ama yağ ve el izini daha çok tutar, silindiği yerde iz kalabilir.
- İpek mat ve saten, mutfakla banyo için çoğu evde dengeli seçimdir. Silmeye daha iyi dayanır, hafif ışık yansıtır.
- Yarı mat ve parlak yüzeyler genellikle daha kolay silinir. Duvar düzgün değilse yan ışıkta dalgalanma ve tamir izleri belli olur, bu yüzden önce iyi bir alçı ve zımpara ister.
Duvarınız çok düzgün değilse ipek mat, düzgünse saten ya da yarı mat düşünülebilir. Parlaklık tek başına ölçü değildir, silmeye dayanımı föydeki bilgi belirler. Örneğin aynı üreticinin soft mat dokulu bir iç cephe boyasının teknik föyü ürünü tam silinebilir ve yıkanabilir diye tanımlar.
Mutfak duvarında önce yağ tabakası temizlenir
Mutfak duvarı boyanmadan önce gözle görünmeyen yağ tabakası yıkanıp durulanır, yoksa yeni boya yüzeye iyi tutunmaz ve kısa sürede soyulabilir. Yukarıdaki föy de boyanacak yüzeyin sağlam, temiz, kuru ve tozsuz olmasını, eski boyalı duvarın hafifçe zımparalanıp astarlanmasını ister.
Ocak üstündeki is ve sararmış yağ lekesi yıkamayla çıkmıyorsa astardan önce leke örtücü bir kat gerekir. Aynı föy çok kirli yüzeylerde bir kat leke örtücü, bir kat astar ve iki kat son kat sırasını verir, son kat astardan 24 saat sonra sürülür. Üreticinin leke örtücü ürünü is, yağ, rutubet ve nikotin lekeleri için önerilir.
Banyoda boyadan önce küf ve nem çözülür
Banyoda küf ya da rutubet lekesi varsa önce onun kaynağı ve temizliği çözülür, boya seçimi ondan sonra anlam kazanır. Küfe karşı katkılı boya temiz ve kuru bir yüzeyde yeni küf oluşmasını zorlaştırır, sızıntıyı ya da yoğuşmayı durdurmaz. Küfün nasıl temizleneceğini, hangi astarın sürüleceğini ve küflü duvarın hangi sırayla boyanacağını küflü ve rutubetli duvar yazımızda adım adım anlattık.
Boyanın ömrünü uzatan en basit önlem havalandırmadır. Duştan sonra aspiratörü çalıştırmak ya da pencereyi açmak, buharın tavanda suya dönüşmesini azaltır. Mutfakta da yemek pişerken davlumbazı çalıştırmak duvara yapışan yağı azaltır.
Duş içi ve küvet arkası gibi doğrudan su alan yüzeylerde ne boya ne de tek başına seramik yeterlidir. Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği (madde 20) ıslak hacimlerde su yalıtımının çevre duvarlarda kesintisiz sürdürülmesini ve seramik gibi bir kaplamayla tamamlanmasını ister. Yönetmelik yeni binaları ve su yalıtımı gerektiren tadilatları kapsar.
Seramik ya da fayans üstüne normal duvar boyası sürülmez. Bunun için ayrı astar ve ürünler gerekir, bu yazının konusu değildir.
Bir mutfak için kaç litre boya gerekir, örnek hesap
Örnek olarak 10 m² tabanlı bir mutfakta, sitemizdeki hesaplayıcının yöntemiyle yaklaşık 8 litre boya çıkar. Dolap ve seramik arkasında kalan duvar düşülmediği için ihtiyaç bunun altında kalabilir. Hesap şöyle kurulur.
- Duvar alanı için taban alanı 2,7 ile çarpılır. 10 × 2,7 = 27 m².
- Tavan eklenir. 27 + 10 = 37 m².
- İki kat sürüleceği için alan ikiyle çarpılır. 37 × 2 = 74 m².
- Hesaplayıcı 1 litreyle tek katta yaklaşık 10 m² boyandığını varsayar. 74 ÷ 10 = 7,4, yukarı yuvarlanınca 8 litre.
Taban alanını 2,7 ile çarpmak kaba bir katsayıdır, gerçek duvar alanı odanın çevresi ile tavan yüksekliğinin çarpımıdır.
Bu örnek ve yaklaşık bir hesaptır. Sarfiyat boyaya ve yüzeye göre değişir, kesin değer ürünün teknik föyündedir. Yukarıda andığımız föyde 1 litreyle tek katta 13 ile 22 m² boyandığı yazar, buna göre aynı 74 m² için yaklaşık 3,4 ile 5,7 litre yeter. Föy de kesin sarfiyat için önce küçük bir alanda deneme yapılmasını önerir. Hesaplayıcının varsayımı föydeki aralığın altında kaldığı için temkinli, yukarı doğru bir tahmin verir. Odanın boyutuna göre ayrıntılı hesabı kaç litre boya gerekir yazımızda bulabilirsiniz.
Boyalı mutfak ve banyo duvarı nasıl silinir
Silinebilir boyalı bir duvarda leke, yalnız lekeli nokta değil bütün duvar köşeden köşeye silinerek temizlenir. Föydeki uyarıya göre lekeli yeri tek başına silmek o noktada parlaklık farkı bırakabilir. Nemli bir bez ve hafif deterjan çoğu leke için yeterlidir. Aşındırıcı sünger ve çözücü kullanmayın, lekeyi bekletmeden silin.
Yeni boyanmış duvarı ilk günlerde ovalamayın. Yukarıdaki föyde son kuruma 20 °C ve %65 bağıl nemde 24 saattir, nem yüksek ve hava soğuksa uzar. Başka ürünlerde bu süre farklı olabilir. Kokunun ne zaman geçtiğini ve odayı ne zaman kullanabileceğinizi boya kuruma yazımızda anlattık.
Sık sorulanlar
Mutfakta normal plastik boya kullanılır mı?
Kullanılabilir, ama sık silinen ve yağ alan bir duvarda daha çabuk iz tutar. Föyünde mutfak ya da silinebilirlik bilgisi olan bir boya bu duvarda daha uzun süre temiz kalır.
Ocak arkası boyanır mı?
Boyanabilir, ama ocak arkası mutfağın en çok yağ ve ısı alan yeridir. Burada seramik ya da cam panel uzun vadede daha az bakım ister. Boya kalacaksa silinebilirliği en yüksek ürün seçilir.
Banyo tavanına hangi boya sürülür?
Banyo tavanına küfe karşı katkılı, neme dayanıklı bir boya sürülür. Parlak yüzey tavandaki kusurları daha çok gösterdiği için çoğu evde mat ya da ipek mat tercih edilir. Tavanda küf varsa önce temizlenir.
Mutfak ya da banyonuzun fotoğrafını telefonla ya da WhatsApp'tan gönderin, duvarın durumuna göre boyayı ve hazırlığı birlikte belirleyelim. Eşyalı bir evde mutfak ve banyo boyası için ev boyama sayfamıza bakabilir ya da buradan teklif isteyebilirsiniz.
