Mantolamalı (ısı yalıtımlı) cephe, son katı boyanabilir yalıtım sıvası ya da mineral kaplamaysa, bu kat tamamen kuruduktan sonra sistemle uyumlu bir astar ve iki kat boyayla boyanır. Renklendirilmiş silikonlu kaplamayla bitirilen cephede rengi kaplamanın kendisi verir. Hangi boyanın kullanılacağını ve ne kadar bekleneceğini yalıtım sisteminin üreticisi belirler. Bu bilgiler üreticinin teknik föyünde ve şartnamesinde yazar.
Bu yüzden mantolama boyası diye tek bir ürün aramak yerine binanızda hangi sistemin kullanıldığını öğrenmek gerekir. Aşağıdaki teknik bilgiler örnek olarak Filli Boya'yı da üreten Betek A.Ş.'nin Dalmaçyalı ısı yalıtım sisteminin resmî belgelerinden alındı. Başka bir sistemde değerler farklı olabilir.
Mantolama sisteminin katları ve boyanın yeri
Mantolama, dış duvarın üzerine kurulan çok katmanlı bir sistemdir ve boya bu sistemin en dış katıdır. Dalmaçyalı teknik şartnamesinde katmanlar içten dışa aşağıdaki sırayla gelir (Dalmaçyalı teknik şartnamesi).
- Yapıştırıcı harç
- Isı yalıtım levhası (EPS ya da taşyünü)
- Dübel
- İçine alkali dayanımlı donatı filesi gömülen ısı yalıtım sıvası
- İstenirse dekoratif kaplama (mineral ya da silikonlu)
- Astar ve iki kat son kat boya
Boya, sıvanın ve kaplamanın üzerinde ince bir film olarak durur. Levhanın ya da sıvanın bir kusurunu gidermez, yalnız üstünü örter. Boyacının işi bu yüzden sistemin geri kalanının sağlam olduğunu görmekle başlar.
Mantolama boyası nedir, normal dış cephe boyasından farkı ne
Mantolama boyası denince çoğunlukla üreticilerin ısı yalıtım sistem boyası adıyla sunduğu, yalıtım sistemiyle uyumlu dış cephe boyası kastedilir. Bu boyalarda iki özellik öne çıkar. Yüzey suyu iter, duvardaki nem ise buhar olarak dışarı çıkabilir.
Dalmaçyalı'nın ısı yalıtım sistem boyasının föyü, ürünü Dalmaçyalı yalıtım sistemleriyle uyumlu, mat bir son kat dış cephe boyası olarak tanımlar. Su ve su buharı geçişi için TS EN 1062 standardına göre sınıflar verir, boyanın astar kuruduktan sonra iki kat sürülmesini ister (sistem boyası teknik föyü). Aynı üreticinin şartnamesi, sistem boyası yerine kullanılabilecek muadil dış cephe ürünlerini de adıyla sayar. Yani hangi boyanın sisteme uygun olduğunu sistemin kendi belgesi söyler.
Mantolama boyası, duvara ince bir kat olarak sürülen ısı yalıtım boyasıyla aynı şey değildir. İkisinin farkını ısı yalıtım boyası işe yarar mı yazısında bulabilirsiniz.
Mantolamada son kata göre boya nasıl uygulanır
Boyama yöntemi, sıvanın üzerinde dekoratif kaplama olup olmamasına göre değişir. Dalmaçyalı belgelerinde üç durum ayrı ayrı anlatılır.
| Son kat | Boyama | Kaynak |
|---|---|---|
| Mineral kaplama (çimento esaslı, dokulu) | Kaplamadan önce sıvanın üzerine kaplama astarı sürülür, föy bunu kaplama uygulamalarında zorunlu tutar. Kaplama kuruduktan sonra silikonlu dış cephe astarı ve iki kat boya gelir. Föy, kirlenmeye karşı dayanım ve ton farkını önlemek için bütün kaplama yüzeyinin iki kat boyanmasını ister. | mineral kaplama föyü |
| Boyanabilir ısı yalıtım sıvası (kaplamasız) | Sıva iki kat uygulanıp süngerle düzeltilir. Kuruduktan sonra bir kat astar ve iki kat ısı yalıtım sistem boyası sürülür. | ısı yalıtım kılavuzu |
| Silikonlu (organik) kaplama | Kaplama renklendirilerek uygulanır, rengi kaplamanın kendisi verir. Altına kaplamayla yakın tonda renklendirilmiş kaplama astarı sürülür. | silikonlu kaplama föyü |
Binanızın hangi son katla bitirildiğini bilmiyorsanız yüzeye bakmak ipucu verir. Belirgin tane ya da çizgi dokusu bir kaplamayı, düzgün ve süngerle perdahlanmış bir yüzey boyanabilir sıvayı gösterebilir. Kesin bilgi için yalıtımı yapan firmaya ya da bina yönetimindeki iş belgelerine bakın.
Mantolamalı cephede bekleme süreleri ve hava koşulları
Mantolamalı cephede en sık yapılan hata, sıva ya da kaplama kurumadan boyaya geçmektir. Dalmaçyalı belgelerinde verilen süreler ve koşullar aşağıda. Bu değerler bu sisteme aittir, başka üreticinin ürününde değişebilir.
- Sıvadan sonra mineral kaplamaya geçmeden en az 3 gün, silikonlu kaplamaya geçmeden en az 5 gün beklenir (şartname).
- Mineral kaplamanın boyanması için mineral kaplama föyü normal şartlarda en az 24 saat, teknik şartname ise astardan önce en az 3 gün bekleme yazar. İki belge farklı süre verdiği için uzun olanı esas almak ya da üreticinin teknik desteğine sormak daha güvenlidir.
- Sistem boyasının tam kuruma süresi föyde 24 saat olarak verilir. Dokunma kuruması 20°C ve yüzde 65 bağıl nemde 1 ile 2 saattir. Düşük sıcaklık ve yüksek nem kurumayı uzatır (föy).
- Aynı föy yeni sıvalı yüzeylerde boyadan önce 4 hafta beklenmesini yazar. Isı yalıtım sıvasında ise şartname sıvanın tam kurumasını şart koşar, UNI sıva föyü tam kuruma için 3 ile 5 gün verir. Hangi sürenin sizin cephenize uyduğunu üreticinin teknik desteğine sorun.
- Sıva, astar, kaplama ve boya işleri ortam ve yüzey sıcaklığı +5°C ile +30°C arasındayken yapılır. Uygulama sırasında yüzey dondan korunur, bol rüzgârda ve doğrudan güneş altında boya sürülmez.
- 25°C ve üzerindeki sıcaklıklarda mineral esaslı sıva ve kaplama uygulandıktan sonra yüzey 3 gün boyunca sabah ve akşam tazyiksiz suyla nemlendirilir.
- Kaplama ile boya arasında geçen sürede yüzey yağmur, çiy ya da nem almışsa mineral kaplama föyü son kat boyadan önce adıyla bir astar (Panzer Astar) sürülmesini ister.
İzmir'de yaz aylarında öğle saatlerinde güneş alan cephe bu sıcaklık aralığının üstüne çıkabilir. Bu yüzden mantolamalı cepheyi de güneşin hareketine göre, sabah ve akşamüstü saatlerinde boyamak gerekir.
Çok katlı bir binada mantolamalı cephe iskeleden ya da uygun bir çalışma platformundan boyanır, merdivenle yapılmaz. Dalmaçyalı şartnamesi güvenlikli iskele tercih edilmesini ister. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın cephe iskeleleri rehberi de iskelenin ehil bir kişi tarafından kurulup kullanımdan önce kontrol edilmesini, her katında ana ve ara korkuluk ile topuk levhası bulunmasını önerir.
Mantolamalı cephede koyu renk neden sınırlanır
Isı yalıtımlı cephede koyu renkler daha dikkatli seçilir ve bazı üreticiler bu konuda açık bir sınır koyar. Dalmaçyalı kılavuzu, sıvanın üzerine kaplamasız doğrudan boya yapılacaksa açık tondaki renklerin tercih edilmesini tavsiye eder (kılavuz). Baumit'in Slovakya için yayımladığı teknik belgede ise ışık yansıtma değeri (HBW) 20'nin altındaki tonlar yalnız adı sayılan bazı son kat ürünlerinde kullanılabiliyor (Baumit teknik belgesi).
Bu sınırların nedeni ısıdır. Koyu yüzey güneş enerjisini daha az yansıtır ve daha çok ısınır. Jotun, alüminyum yapı elemanları için sunduğu toz boya koleksiyonunda bu farkı toplam güneş yansıtma değeriyle açıklar, değer yükseldikçe yüzey daha serin kalır (Jotun). Seçtiğiniz tonun sisteminize uygun olup olmadığını sistem üreticisinin belgesine göre kontrol edin. Renk seçiminin öteki yönlerini dış cephe boya renkleri nasıl seçilir yazısında anlattık.
Mantolamalı cephede çatlak ve rutubet
Mantolamalı cephede çatlak ya da nem lekesi görüyorsanız boyadan önce nedenini bulmak gerekir, çünkü boya sistemin içindeki bir sorunu çözmez. Dalmaçyalı şartnamesi, sıva çatlaklarının daha çok kapı ve pencere kenarlarında, kolon ile kirişin birleştiği yerlerde ve kirişle döşemenin geçişlerinde oluştuğunu, bu noktaların ek file ile güçlendirilmesi gerektiğini yazar.
Aynı belge, mevcut binada uygulama yapılacak yüzeyde tabandan yukarı çıkan nem olmamasını ister. Yeni binalarda iç sıva ve boya işleri bitmeden, duvarlar kurumadan yalıtıma başlanmamasını da şart koşar. Yani rutubetin kaynağı çoğu zaman boya değil, duvarın kendisi ya da yalıtım uygulamasıdır.
- Yalnız boya ya da sıva yüzeyinde kalan ince çatlaklar boyadan önce onarılır. Çatlak fileye ya da levha ekine iniyorsa sıradan bir duvar çatlağı gibi kapatılmaz, onarım yalıtım sisteminin üreticisinin yöntemiyle ve uygulayıcısıyla yapılır. Sıvalı duvardaki çatlağın nasıl kapatıldığını duvar çatlağı nasıl kapatılır yazısında anlattık.
- File izinin görünmesi, kabarma ya da levha ek yerlerinde çizgiler sıvanın ya da uygulamanın sorununu gösterebilir. Bu durumda önce yalıtım uygulayıcısının bakması gerekir, boya bu izleri kalıcı olarak gizlemez.
- Yosun ve kararma görülüyorsa yüzey temizlenir ve nedenine bakılır. Küf ve rutubetin boyadan önce nasıl ele alındığını küflü ve rutubetli duvar nasıl boyanır yazısında bulabilirsiniz.
Eski mantolamalı cepheyi yeniden boyamak
Yıllar içinde rengi solan ya da kirlenen mantolamalı cephe yeniden boyanabilir. Dalmaçyalı'nın sistem boyası föyü, ürünün rengini kaybetmiş ama kendini taşıyabilen silikat ya da akrilik esaslı eski boyaların üzerine yenileme amacıyla sürülebileceğini söyler. Föy kireç ve gevşek tabakaların üzerine doğrudan boya uygulanmamasını da ister. Bu yüzden önce yüzey yıkanır, tutunmayan boya ve kireç tabakaları temizlenir, sonra astar ve iki kat boya gelir.
Örnek hesap, mantolamalı cephe için ne kadar boya gerekir
Örnek bir hesapla 200 m² mantolamalı cephe için iki katta yaklaşık 40 ile 64 litre sistem boyası gerekir. Dalmaçyalı ısı yalıtım sistem boyasının föyünde tek kat sarfiyat 100 ile 160 ml/m² olarak verilir, hesapta cephe alanını 200 m² aldık.
- Tek kat için alt sınırda 200 m² × 0,10 litre = 20 litre, üst sınırda 200 m² × 0,16 litre = 32 litre boya gerekir.
- İki kat için bu değerler ikiye katlanır, yani 40 ile 64 litre arası.
- Astar bu hesaba dahil değildir. Mineral kaplamalı yüzeylerde mineral kaplama föyüne göre boya sarfiyatı kaplamanın desenine göre değişir.
Föy, sarfiyatın yüzeye ve uygulama şartlarına göre değişeceğini, kesin değer için kontrollü numune yapılması gerektiğini belirtir. Bu örnek yalnız mertebeyi göstermek içindir. Binanızın gerçek ihtiyacı keşifte ölçülür, maliyeti belirleyen etkenler boya badana fiyatları sayfasında.
Sık sorulanlar
Mantolamanın üzeri boyasız bırakılabilir mi?
Dalmaçyalı belgelerinde boyanabilir ısı yalıtım sıvası ve mineral kaplama boyanacak katlar olarak geçer. Mineral kaplama föyü, üzerinin sistem boyalarıyla boyanması gerektiğini yazar. Silikonlu kaplamada ise renk kaplamanın içindedir. Kendi sisteminiz için geçerli olanı üreticinin belgesinden öğrenin.
Mantolamalı binaya her dış cephe boyası sürülür mü?
Sürülmemeli. Sistem üreticisinin önerdiği ya da şartnamesinde muadil olarak saydığı boyalar kullanılır. Belgede adı geçmeyen bir ürün düşünüyorsanız önce üreticinin teknik desteğine sorun.
Mantolamalı cephenizin boyası için yüzeyin durumunu yerinde görmemiz gerekir. Fotoğrafları gönderip ilk bilgiyi alabilir, keşif için teklif isteyebilirsiniz. Dış cephe işlerinin adımları dış cephe boyama sayfasında.
