Badana nedir, kireç badana ile plastik boya farkı

Badana, duvarı ya da tavanı boyamak için sürülen sulandırılmış kireç veya boyadır. Bugün "boya badana" denince çoğunlukla hazır plastik boya anlaşılır. Kireç badana ise sönmüş kirecin suyla açılıp duvara sürülmesidir ve plastik boyadan çok farklı davranır.

Badana kelimesi bugün iki ayrı şeyi anlatıyor

Badana kelimesi hem kireçle yapılan eski işi hem de bugünkü plastik boyayı anlatır. Türk Dil Kurumu sözlüğü badanayı duvarları boyamak için kullanılan sulandırılmış kireç veya boya diye tanımlar ve "plastik badana" birleşiğini ayrıca verir. Plastik boyalar yaygınlaştıkça usta dilinde "boya badana" iç duvar boyasının genel adı oldu.

Bu yüzden biri evini badana yaptıracağını söylediğinde çoğu zaman plastik ya da silinebilir boyayı kasteder. Kireç badana ayrı bir malzemedir ve bugün daha dar bir alanda kullanılır.

Kireç badana nedir, nasıl hazırlanır

Kireç badana, sönmüş kirecin (kalsiyum hidroksit) suyla sulandırılıp fırça ya da ruloyla sürülmesidir. Kireç Sanayicileri Derneği'nin anlattığı geleneksel tarifte kirece su, bir avuç tuz ve biraz zeytinyağı katılır, tozumayı azaltmak için tutkal da eklenebilir. Duvar önce nemli bezle silinir, çatlaklar badanadan en az iki saat önce sıva alçısıyla kapatılır. İkinci kat ilk kat kuruduktan sonra sürülür, derneğin tavan için verdiği örnekte bu bekleme yaklaşık iki saattir.

Kireç badana boyasız ve gözenekli yüzeyler içindir. Kalekim markası Bi'Boya kireç badananın sıva, taş, beton ve tuğla gibi emici yüzeylere uygun olduğunu, istenen örtücülüğe birkaç ince katta ulaşıldığını yazıyor.

Kireçle çalışırken gözünüzü koruyun. Sönmüş kireç esaslı bir badana malzemesinin güvenlik bilgi formu ürünü ciddi göz hasarı yapabilecek maddeler sınıfında (H318) gösterir, ciltte tahriş uyarısı da (H315) verir. Gözlük ve eldiven bu yüzden şarttır.

Kireç badana ile plastik boya arasındaki fark

Kireç badana ile plastik boyanın asıl farkı bağlayıcıdadır. Plastik boya vinil ya da akrilik bir emülsiyonla duvarda silinebilen bir film oluşturur. Kireç ise mat ve emici bir yüzey bırakır, boyaya göre daha az kalıcıdır ve korunmasız yerlerde sürtünmeyle çıkabilir. İngiltere'deki Babergh ve Mid Suffolk belediyelerinin koruma rehberi duvarların bu yüzden geleneksel olarak her yıl badanalandığını yazar. Filli Boya'nın teknik föyü kireç ve badanayı tozuma karakterli yüzeyler arasında sayar.

Tablodaki plastik boya bilgileri üretici föylerinden örnektir. DYO'nun plastik boya föyü vinil emülsiyon esaslı bir ürünü yaş ovma Sınıf 2 ve iki kat olarak verir, Marshall da ürün sayfasında macunlanmış ve astarlanmış, temiz ve kuru bir yüzey ister. Değerler ürüne göre değişir. Plastik, silinebilir ve silikonlu boyaların birbirinden farkını silikonlu boya rehberinde anlattık.

Kireç badana bugün nerede kullanılır

Kireç badana bugün çoğunlukla boyasız ve emici yüzeylerde, örneğin eski kireç sıvalı ya da taş yapılarda, depo ve bahçe duvarı gibi yardımcı alanlarda karşımıza çıkar. Bu duvarlar zaten boyasız ve emicidir. Beklenen de sık sık yenilenebilen beyaz bir kaplamadır, silinebilir bir yüzey aranmaz.

Bi'Boya, yüksek pH'ı nedeniyle kireç suyunu doğal bir mantar ilacı olarak tanımlıyor. Bu özellik nemin kaynağını ortadan kaldırmaz. Rutubet alan ya da küflenmiş bir duvarda önce nemin nedeni bulunur ve küf temizlenir, ayrıntısı küflü ve rutubetli duvar rehberinde.

Oturulan odalarda ise kireç badananın yerini büyük ölçüde plastik ve silinebilir boyalar aldı. Eski dairelerde kireç daha çok tavanda ya da eski boya katlarının altında kalmış olabilir.

Kireç badana üstüne plastik boya yapılır mı

Kireç badananın üstüne doğrudan plastik boya sürülmez. Önce kireç temizlenir, gerekirse sağlam zemine kadar kazınır ve yüzey astarlanır. Tozuyan kirecin üstüne sürülen boya kirece tutunur, kireç duvara zayıf tutunduğu için boya da onunla birlikte kabarıp dökülebilir.

Kirecin hâlâ yüzeyde olup olmadığını anlamak kolaydır. Parmağınızı duvara sürtün, parmağınıza beyaz toz geliyorsa yüzeyde gevşek kireç var demektir.

Filli Boya'nın son kat boya ve astar föylerindeki sıra şöyle özetlenebilir.

1. Zemin ve eşyalar naylonla örtülür, çünkü kazıma bol toz çıkarır.
2. Kireç gibi emici ve tozuyan katmanlar tel fırça, raspa ya da spiralle temizlenir. Bu iş yoğun toz çıkarır, toz maskesi ve koruyucu gözlük takın, odayı havalandırın.
3. Kalın ve gevşek kireç katmanlarında sağlam alt yüzeye kadar inilir, bozulan yerlere taze alçı çekilir.
4. Yüzeye şeffaf karakterli bir astar, rulo aynı yerde gidip gelmeden tek seferde sürülür.
5. Son kat boya astarın üstüne en az iki kat uygulanır. Föylerde önerilen ortam ve yüzey sıcaklığı +5 ile +30 °C arasıdır.

Tavanlarda bazı üreticiler farklı bir yol sunar. Örneğin DYO, tavan boyası föyünde ürünün kireç yüzeye de yapıştığını yazar ve bu boyanın tavan dışında kullanılmamasını önerir. Böyle bir boyada bile kabarmış ve gevşek katmanlar önce alınır. Yüzeyde çatlak varsa duvar çatlağı rehberindeki adımlar, düzgünlük için alçı gerekiyorsa saten alçı rehberi işinize yarar.

Badana rengi ve badana modelleri

Gri, bej ya da desenli bir "badana" fotoğrafı görüyorsanız büyük olasılıkla plastik ya da dekoratif boyaya bakıyorsunuz, çünkü kireç badana doğal olarak beyazdır. Kireç Sanayicileri Derneği doğal ve oksit pigmentlerle renkli kireç yapılabildiğini anlatır, yine de renk seçeneği kartelayla renklendirilen boyalara göre dardır.

Beyaz, gri ya da başka bir ton arıyorsanız tonlara renk kartelasında bakabilir, rengi 3B oda üzerinde deneyebilirsiniz. Dokulu ve desenli duvarlar ayrı bir iştir, örnekleri dekoratif boya uygulamaları sayfasında.

Kireçli duvarınızı boyatmadan önce

Kireçli bir tavanın ya da eski badanalı bir duvarın ne kadar kazınacağı yerinde bakınca belli olur. Odanın fotoğrafını gönderip ilk bilgiyi alabilir ya da teklif isteyebilirsiniz. Hazırlıktan son kata kadar iş sırasını iç cephe boyama ve tavan boyama sayfalarında anlattık.